Λισσός: η διαδρομή, το θέατρο, η επιστροφή με το θαλάσσιο ταξί
Περνάτε τον κάβο από τη Σούγια και φτάνετε σε ένα ιαματικό ιερό που στέκει δίπλα στη θάλασσα εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια.
Παλιά στη Λισσό πήγαιναν όσοι ήταν άρρωστοι. Έρχονταν από όλη την Κρήτη στο ιερό του Ασκληπιού, του θεού της ιατρικής, και στα λουτρά δίπλα στην πηγή, μήπως και γιάνουν. Σήμερα θα πάτε για τη θέα, αλλά το μονοπάτι είναι πάνω κάτω το ίδιο.
Μείνετε εκεί απ’ όπου ξεκινά η διαδρομή: Σχεδιάζουμε να ανοίξουμε το AVYSSOS στη Σούγια το 2027
Η διαδρομή
Το μονοπάτι ξεκινά από το λιμανάκι της Σούγιας. Πρώτα περνά από ένα στενό φαράγγι, σχεδόν όλο σκιερό, κάτω από πορτοκαλιά βράχια, και προσπερνά την πινακίδα ανάμεσα στις κοτρόνες.
Ύστερα ανεβαίνει στον ανοιχτό κάβο: κόκκινο χώμα, χαμηλοί θάμνοι, σκιά σχεδόν καθόλου. Μετά την κορυφή κατεβαίνει σε μια μικρή πράσινη κοιλάδα πάνω από έναν όρμο. Αυτή η κοιλάδα είναι η Λισσός.
Ένα λιμάνι της Ελύρου
Η Λισσός ήταν ένα από τα δύο λιμάνια της Ελύρου, της πόλης στον λόφο πάνω από τη Σούγια. Το άλλο ήταν η Συία, η σημερινή Σούγια. Η Λισσός άκμασε από την κλασική εποχή ως την ύστερη αρχαιότητα. Έκοβε δικά της νομίσματα, με την Άρτεμη ή τη Δίκτυννα από τη μία μεριά και ένα δελφίνι από την άλλη, και αργότερα έγινε έδρα επισκόπου.
Η καρδιά της ήταν το Ασκληπιείο. Το ψηφιδωτό δάπεδο του ναού, με ζώα και γεωμετρικά σχέδια, είναι ακόμη στη θέση του. Γύρω στα είκοσι αγάλματα που βρέθηκαν εδώ το 1957, ανάμεσά τους ο Ασκληπιός και η κόρη του η Υγεία, θεά της υγείας, βρίσκονται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων. Ψάξτε να βρείτε και το μικρό θέατρο και, στις πλαγιές, τους θολωτούς ρωμαϊκούς τάφους.
Το άλλο λιμάνι της Ελύρου ήταν η ίδια η Σούγια: οι αρχαίες πόλεις κάτω από τα βότσαλα
Εκκλησίες χτισμένες με παλιές πέτρες
Όταν η αρχαία πόλη έσβησε, οι πέτρες της δεν πήγαν μακριά. Οι χριστιανοί έχτισαν εκκλησίες πάνω στα ερείπια των παλιότερων βασιλικών, και στους τοίχους βλέπετε ακόμη κομμάτια αρχαίου μαρμάρου ανάμεσα στις απελέκητες πέτρες. Το εκκλησάκι του Αγίου Κηρύκου είναι μέσα στα ερείπια και γιορτάζει στις 15 Ιουλίου. Στη γιορτή ο κόσμος έρχεται με τα πόδια και με βάρκες, και φέρνει κρασί και φαγητό. Είναι το πανηγύρι, που συχνά κρατάει ως αργά τη νύχτα, καμιά φορά ως το πρωί. Αρκετά χωριά γύρω από τη Σούγια έχουν το δικό τους πανηγύρι το καλοκαίρι.
Το παραλιακό μονοπάτι συνεχίζει προς τα δυτικά: μια μέρα στην Παλαιόχωρα
Η επιστροφή
Γυρίστε από τον ίδιο δρόμο ή συνεχίστε δυτικά στο Ε4 προς την Παλαιόχωρα. Το καλοκαίρι πηγαίνει θαλάσσιο ταξί από το λιμάνι της Σούγιας ως τη Λισσό, οπότε μπορείτε να πάτε με τα πόδια και να γυρίσετε από θάλασσα. Ρωτήστε στο λιμάνι τι ώρες έχει εκείνη τη μέρα. Και πριν φύγετε, κάντε ένα μπάνιο στη βοτσαλωτή παραλία κάτω από το ιερό.
Τον Οκτώβριο του 2026 η πινακίδα της Sougia Cruises στο λιμάνι έγραφε θαλάσσιο ταξί για τη Λισσό στις 10:00 και επιστροφή από τη Λισσό στις 15:30, αν μαζευτούν τουλάχιστον πέντε άτομα.
Μια ακόμη διαδρομή με τον δικό της μύθο: η σπηλιά του Κύκλωπα πάνω από τη Σούγια
Η συμβουλή μας
Ξεκινήστε πρωί, ποτέ μετά το μεσημέρι. Το πρώτο κομμάτι, μέσα στο φαράγγι, έχει κυρίως σκιά. Μετά ανεβαίνετε στον κάβο, και από εκεί και πέρα είστε στον ήλιο τουλάχιστον μία ώρα, μαζί με το κατέβασμα στην παραλία, σε μονοπάτι με χαλαρό χώμα, άμμο και πέτρες, όπου χρειάζεστε καλά παπούτσια. Στη Λισσό δείτε το θέατρο και το εκκλησάκι, κάντε μπάνιο και γυρίστε με το θαλάσσιο ταξί. Φεύγει από τη Σούγια το πρωί και ξανά το απόγευμα, και αν τηλεφωνήσετε μπορεί να έρθει και μόνο για εσάς. Οι ώρες αλλάζουν κάθε χρόνο, γι’ αυτό ρωτήστε στο λιμάνι.
Στον κάβο η σκιά είναι λίγη. Το καλοκαίρι ξεκινήστε νωρίς, πάρτε νερό και φορέστε παπούτσια, όχι σανδάλια.
Τι ρωτούν οι πεζοπόροι
Πόση ώρα είναι η διαδρομή από τη Σούγια ως τη Λισσό;
Περίπου μία με μιάμιση ώρα για να πάτε, και άλλο τόσο για να γυρίσετε. Το μονοπάτι ξεκινά από το λιμάνι της Σούγιας.
Μπορεί κανείς να γυρίσει από τη Λισσό με θαλάσσιο ταξί;
Ναι. Το καλοκαίρι το θαλάσσιο ταξί από τη Σούγια κάνει δρομολόγιο το πρωί και το απόγευμα, και μπορεί να έρθει και αν το ζητήσετε. Οι ώρες αλλάζουν κάθε χρόνο, γι’ αυτό ρωτήστε στο λιμάνι.
Μπορεί κανείς να κολυμπήσει στη Λισσό;
Ναι, στη μικρή βοτσαλωτή παραλία κάτω από το ιερό.
Πηγές
- Λισσός (Κρήτη), Wikipedia
- Λισσός, Explore Crete
- Η διαδρομή για τη Λισσό, visitsougia.com
- Γύρω από τη Σούγια, sougia.info
- Αρχαία Λισσός, cretanbeaches.com
- Άγιος Κήρυκος στη Λισσό, orthodoxcrete.com
- Πινακίδα της Sougia Cruises, λιμάνι της Σούγιας
Τελευταίος έλεγχος: Οκτώβριος 2026. Ωράρια, τιμές και περίοδοι λειτουργίας αλλάζουν. Καλό είναι να τα επιβεβαιώσετε πριν ταξιδέψετε.
