Η σπηλιά του Κύκλωπα πάνω από τη Σούγια: μια διαδρομή μέσα στην Οδύσσεια
Ο Νόλαν γύρισε τον Κύκλωπά του στην Πελοπόννησο. Η Κρήτη έχει τη δική της υποψήφια σπηλιά, δύο ώρες με τα πόδια από το Κουστογέρακο.
Φέτος το καλοκαίρι βγήκε στις αίθουσες η «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν, με τον Ματ Ντέιμον στον ρόλο του Οδυσσέα και έναν Κύκλωπα φτιαγμένο με μαριονέτες και animatronics. Τις σκηνές του Κύκλωπα τις γύρισαν στη σπηλιά του Νέστορα, στη Βοϊδοκοιλιά της Πελοποννήσου. Πού ήταν όμως η αληθινή σπηλιά, αν υπήρξε ποτέ; Ο Όμηρος δεν το λέει. Πολλά μέρη τη διεκδικούν: η Σικελία, η Μαρώνεια στη Βόρεια Ελλάδα και η Κρήτη. Η κρητική είναι στους λόφους πάνω από τη Σούγια.
Μείνετε εκεί απ’ όπου ξεκινά η διαδρομή: Σχεδιάζουμε να ανοίξουμε το AVYSSOS στη Σούγια το 2027
Ο μύθος
Στη ραψωδία ι της Οδύσσειας, ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του φτάνουν στο νησί των Κυκλώπων, μονόφθαλμων γιγάντων που βόσκουν πρόβατα και δεν ξέρουν από νόμους. Μπαίνουν σε μια σπηλιά γεμάτη τυριά και αρνιά και περιμένουν τον νοικοκύρη. Είναι ο Πολύφημος, γιος του Ποσειδώνα. Κυλά έναν τεράστιο βράχο στην είσοδο και αρχίζει να τρώει τους επισκέπτες, δύο δύο.
Ο Οδυσσέας τού δίνει δυνατό κρασί και του λέει ότι τον λένε «Κανένα». Όταν ο γίγαντας αποκοιμιέται, οι άντρες του μπήγουν ένα πυρωμένο παλούκι στο μοναδικό του μάτι. Ο Πολύφημος φωνάζει για βοήθεια, αλλά όταν οι άλλοι Κύκλωπες ρωτούν ποιος τον πειράζει, απαντά: «Κανένας.» Το πρωί οι άντρες ξεφεύγουν δεμένοι κάτω από την κοιλιά των κριαριών του. Ο Ποσειδώνας δεν συγχωρεί ποτέ τον Οδυσσέα, και αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους που ο δρόμος της επιστροφής του κρατά δέκα χρόνια.
Η διαδρομή
Το μονοπάτι ξεκινά από το Κουστογέρακο, ένα ορεινό χωριό πάνω από τη Σούγια, και θέλει περίπου δύο ώρες το πήγαινε και άλλες τόσες την επιστροφή. Περνά από ανοιχτές πλαγιές με βράχια και χαμηλούς θάμνους, μέσα από μικρές συστάδες με πεύκα, και η θέα φτάνει ως κάτω στη θάλασσα. Η Δασική Υπηρεσία το έχει σηματοδοτήσει σε όλη τη διαδρομή, και κοντά στο τέλος μια πινακίδα λέει την ιστορία του Πολύφημου στα ελληνικά και στα αγγλικά.
Κι άλλες διαδρομές από το χωριό: άνεμος, μονοπάτια & φαράγγια
Η σπηλιά
Η σπηλιά είναι στα 300 μέτρα περίπου, ανάμεσα στη Σούγια και το Κουστογέρακο. Την είσοδό της τη χωρίζει στα δύο ένας μεγάλος βράχος, και δύσκολα θα τον δείτε χωρίς να σκεφτείτε την πέτρα που κύλησε ο Πολύφημος στην πόρτα του.
Μέσα, η σπηλιά ανοίγει σε μια φαρδιά, χαμηλή αίθουσα. Χαμηλές ξερολιθιές περνούν από άκρη σε άκρη στο πάτωμα. Στο βάθος στέκεται ένας βράχος που τον λένε θρόνο του Πολύφημου. Γυρίστε να κοιτάξετε πίσω σας, και θα δείτε το Λιβυκό Πέλαγος μέσα στο άνοιγμα της εισόδου, σαν σε κάδρο.
Κανείς δεν μπορεί να αποδείξει ότι ο Όμηρος είχε στο μυαλό του αυτή τη σπηλιά. Όταν όμως κάθεστε στο στόμιό της με τη θάλασσα από κάτω, καταλαβαίνετε εύκολα γιατί κάποιος κάποτε πίστεψε πως είναι αυτή.
Μια πιο πράσινη διαδρομή, ως τη θάλασσα: το φαράγγι της Αγίας Ειρήνης
Η συμβουλή μας
Για να ανεβείτε υπάρχουν δύο τρόποι. Μπορείτε να ξεκινήσετε με τα πόδια από τη Σούγια, να βγείτε από το χωριό και να πάτε από την άκρη των λόφων. Ή να σας αφήσει κάποιος στο Κουστογέρακο και να περπατήσετε από εκεί σε χωματόδρομο, μέσα από ανοιχτά, σχεδόν ίσια βοσκοτόπια, με πρόβατα και κατσίκες γύρω σας, και μετά να κατεβείτε ένα μικρό μονοπάτι ως τη σπηλιά. Από το Κουστογέρακο είναι περίπου δύο ώρες με τα πόδια: μιάμιση ώρα στον χωματόδρομο και μισή ώρα κατηφόρα ως τη σπηλιά. Από τον χωματόδρομο περνούν μόνο τα αγροτικά των ντόπιων, οπότε υπολογίστε να τον περπατήσετε όλο· με νοικιασμένο αυτοκίνητο δεν γίνεται. Όποιον δρόμο κι αν διαλέξετε, είστε συνέχεια στον ήλιο. Μην πάτε τον Αύγουστο ή το μεσημέρι, πάρτε τουλάχιστον ενάμισι λίτρο νερό ο καθένας και να θυμάστε ότι το δύσκολο κομμάτι είναι η επιστροφή.
Σκιά στη διαδρομή δεν έχει πολλή. Ξεκινήστε νωρίς, αποφύγετε τη ζέστη του μεσημεριού το καλοκαίρι, έχετε μαζί σας τουλάχιστον ενάμισι λίτρο νερό το άτομο και φορέστε καλά παπούτσια. Φακό δεν θα χρειαστείτε.
Τι ρωτούν οι πεζοπόροι
Πού βρίσκεται η σπηλιά του Κύκλωπα;
Στους λόφους ανάμεσα στη Σούγια και το Κουστογέρακο, στα 300 μέτρα περίπου.
Πόση ώρα θέλει η διαδρομή;
Από το Κουστογέρακο περίπου δύο ώρες το πήγαινε και άλλες τόσες την επιστροφή: μιάμιση ώρα σε χωματόδρομο και μετά μισή ώρα κατηφόρα ως τη σπηλιά.
Μπορείτε να πάτε το καλοκαίρι;
Ναι, αλλά νωρίς το πρωί. Η διαδρομή είναι όλη στον ήλιο, γι’ αυτό αποφύγετε τον Αύγουστο και το μεσημέρι, και πάρτε τουλάχιστον ενάμισι λίτρο νερό ο καθένας.
Πηγές
- Σπηλιά του Πολύφημου, crete.direct
- Σπήλαιο του Πολύφημου (στα ελληνικά), cretanbeaches.com
- Η Οδύσσεια (ταινία, 2026), Wikipedia
- Όμηρος, Οδύσσεια, ραψωδία ι
Τελευταίος έλεγχος: Οκτώβριος 2026. Ωράρια, τιμές και περίοδοι λειτουργίας αλλάζουν. Καλό είναι να τα επιβεβαιώσετε πριν ταξιδέψετε.
