Κρι-κρι: το αγρίμι της Κρήτης, στην πόρτα μας

Στην πόρτα

Για ένα διάστημα μέναμε στον Λιβαδά, ένα μικρό χωριό στους λόφους πάνω από τη Σούγια. Τον Αύγουστο εμφανίστηκαν δύο μικρά αγρίμια στην πλαγιά πίσω από το σπίτι, ανάμεσα σε μια παλιά ελιά και μια συκιά. Το ένα ερχόταν ξανά και ξανά στην πόρτα μας και κοίταζε μέσα.

Τα περισσότερα αγρίμια γεννιούνται τον Μάιο. Τα δικά μας ήταν μάλλον περίπου τριών μηνών.

Αγρίμι ή κρι-κρι

Οι περισσότεροι επισκέπτες το ξέρουν ως κρι-κρι. Οι Κρητικοί το λένε αγρίμι, λέξη που σημαίνει απλώς άγριο ζώο.

Μια κατσίκα που ξανάγινε άγρια

Το αγρίμι μοιάζει με άγριο ζώο και ζει σαν άγριο ζώο. Η γενετική όμως λέει άλλη ιστορία. Μελέτες του 2002 και του 2024 δείχνουν ότι κατάγεται από πρώιμες κατοικίδιες κατσίκες. Τις έφεραν άνθρωποι στην Κρήτη πριν από χιλιάδες χρόνια, και κάποιες ανέβηκαν στα βουνά κι έμειναν άγριες.

Οι Μινωίτες το ήξεραν καλά. Σε ένα πέτρινο αγγείο από το ανάκτορο της Ζάκρου, φτιαγμένο γύρω στο 1500–1450 π.Χ., είναι σκαλισμένα τέσσερα αγρίμια δίπλα σε ένα ιερό κορυφής. Σήμερα το αγγείο βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου.

Πού ζει

Στην Κρήτη το αγρίμι ζει πια ελεύθερο μόνο στα Λευκά Όρη, κυρίως μέσα και γύρω από το φαράγγι της Σαμαριάς. Η προστασία του ήταν ένας από τους βασικούς λόγους που το φαράγγι έγινε εθνικός δρυμός το 1962. Για να γλιτώσει το είδος, μεταφέρθηκαν ζώα και σε μικρά νησάκια γύρω από την Κρήτη: στη Δία, στους Αγίους Θεοδώρους και στους Αγίους Πάντες.

Στην έκθεσή της προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για το 2013–2018, η Ελλάδα υπολόγισε ότι στα Λευκά Όρη ζουν από 800 έως 1.500 αγρίμια. Το κυνήγι τους απαγορεύεται και το είδος προστατεύεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι είναι το λαθροκυνήγι και η διασταύρωση με κατοικίδιες κατσίκες. Και τα δύο συμβαίνουν κυρίως έξω από το φαράγγι, στα υπόλοιπα βουνά.

Ήταν καθαρά αγρίμια;

Δεν το ξέρουμε. Ο Λιβαδάς είναι έξω από τον εθνικό δρυμό, εκεί όπου τα αγρίμια μπορεί να διασταυρωθούν με κατσίκες, και από μια φωτογραφία κανείς δεν μπορεί να το πει με σιγουριά. Σε εμάς έμοιαζαν με αγρίμια: καφετιά σαν την άμμο, λεπτά και γρήγορα στα βράχια.

Εκεί που ζει το αγρίμι: Μπορείτε να κάνετε το φαράγγι της Σαμαριάς από τη Σούγια; Δύο τρόποι →